مدیریت وویژگی های مدیر توانمند:

     اُصولاً در عرف،به کسی مدیر می گویند که «بداند،بتواند ودرعین حال خواهان و خواستار انجام امور ستادی،سازمانی واداری باشد.»اجتماعی بودن انسان نقش مهمّی درمدیریت،دارد ازآن جا که، انسان فطرتاً اجتماعی است،لازم است تا دربطن جامعه ی انسانی،به حیات طیّبه ی خویش ادامه دهد زیرا انسان نیازمند است و برای رفع نیاز هایش به هم نوعان خود محتاج است.ما براین باوریم که اجتماع و اجتماعی بودن با مدیریت، هم چون همزادی هستند که،تفکیک هرکدام موجب نابودی دیگری خواهد شد.

     طبیعتاً هرگاه دوکودک باهم مشغول بازی شوند یکی ازآن میان که آگاه تر وخبره تراست به عنوان رهبر ویا مدیر درپست مدیریتِ بازی انتخاب می شود.البته مدیریت موضوعی عام و مربوط به همه ی مردم است که با پیچیده شدن جوامع بشری نیاز به آن ضرورت می یابد.مؤلّفه های جدیدی چون «صنعت،تکنولوژی وپیشرفت های اجتماعی بر این ضرورت می افزاید.کارشناسان مدیریت معتقدند که:«مدیریت،به کار بردن تکنیک های اداره ی یک گروه انسانی وهماهنگ نمودن کلیّه ی فعّالیّت های اعضای سازمان،برای رسیدن به هدف معیّنی است.»

     ناگفته پیداست که مدیریت وکارگردانی،جریانی پویا ودو طرفه است که موجب هدایت روابط و هماهنگی نیروهای تحت الأمر مدیر خواهد شد.مسلماًبرای رسیدن به هدف،لازم است مدیرتوانا،با ایجاد ارتباط مؤثّر،به راهنمایی و ارشاد و اصلاح امور در سازمان خویش،بپردازد.- هرچند که گاهی مشاهده می شود بعضی از مدیران میزدوست،درزندانی کوچک یا وسیع و پرزرق وبرق،به میزخود چنگ زده ودررا به روی خود و ارباب رجوع می بندند.- البته این موضوع می توان به عنوان،یکی از دغدغه های مدیریت دانست.درمقابل آن،بعضی از مدیران به اصطلاح«بار ِعام» می دهند که این رویّه نیز،به نوعی،مدیریت را افسار گسیخته خواهد کرد.

     امّا مدیرکسی است که«متدیّن،کاردان،کارآمد،آگاه به امور،دارای دانش،تخصّص،تعهّد،امین،امانت دار،رازدار و...»باشد تا بتواندعالمانه، زیردستان خود را جهت دهی کند و با ارزیابی عقلی ومنطقی فعّالیّت های انجام شده، رضایت سازمانی را ایجاد نماید.یکی از مصادیق مدیردرجوامع کنونی،فرمانداران هستند که برای اداره ی هماهنگ شهر،در راستای نیل به پیشرفت های سازمانی،اجتماعی،علمی،صنعتی،اقتصادی،فرهنگی و...سکّان اداره ی شهرها وشهرستان ها را برعهده  می گیرند.می دانیم که،مدیران ومسؤولین بالادست،درانتحاب و گزینش فرمانداران،نقش بسیار مهمّی بر عهده دارند.آنان باید بکــوشند تا فرماندارانی را انتخاب و بــه گُزین نمایند کــه علاوه بـرشاخص هــای گفته شده،حدِاقل ویژگی هــای دوازده گانه ی پیشنهادی ومدیریتیِ عنوان شده ی زیررا داشته باشند.

1- برنامه ریز:برنامه ریزی براساس اهداف،نیازها وامکانات موجودشکل می گیرد.اُصولاً در جوامع انسانی، هــرچند،ازامکانات ومناسبات کمتــری بهره منــد باشیم ضرورت داشتن برنامــه وبه دنبال آن،برنامه ریزی،معنای افزون تری می یابد.

2- شناخت سازمان:هرمدیرتوانایی با شناخت کامل از سازمان خود،لازم است «تشکیلات»یا چارت سازمانی را جدا سازی نماید ومشاغل موجود و ارتباط هرکدام از واحدهای سازمانی را بخوبی تعیین وتبیین نماید تا با هماهنگی وسرعت هرچه بیشتر،به اهداف مدیریتی دست یابد.

3- کارگزین:دراین حوزه مدیر آگاه ،به گزینش و انتخاب نیروهای خبره و متخصّص برای انجام امور اداری می پردازد. دراین حیطه، داشتن دیدونگرش وسیع وهم چنین بصیرتی همه جانبه،لازم است تا مدیر دربه ثمر رسیدن مسؤولیّتش،موفّق باشد.

4- هدایت گری:مدیردانا باید روحیّه اصلاح گری،راهنمایی کردن و دریک کلام رهبری داشته باشد(کاریزما) ومعتقد به این اصل باشد که او دراین پست «مُصلح»است.

5- قدرت جمع آوری اطلاعات از واحدهای ذی ربط:مدیر بایستی از آن چه در سازمانش می گذرد مطّلع باشد؛ زیرا همان گونه که گفته شد او برنامه ریز و اصلاح کننده ی امورات است.البته که موضوع گزارش گیری واخذگزارش عملکرد،نباید جنبه ی منفی به خود بگیرد زیرا که در این صورت اساس مدیریت او متزلزل خواهد شدوازموضوع اخیربه عنوان «خبرکش»و«خبرکشی»یاد می شود که چنین رفتارهایی در مدیریت پسندیده نیست.

6- تنظیم طرح های کلان شهری و مدیریت اجرای آن براساس بودجه:پیشرفت وترقّی هر جامعه ای مرهون وجود بودجه است که با مدیریت کارآمد وحرفه ای،می توان با اختصاص بودجه و توزیع عادلانه ی آن به توسعه و پیشرفت های شهری دست یافت.

 7- هماهنگ سازی: طبیعتاً هر فرماندار یا مدیری،برای رسیدن به اهداف پیش بینی شده،لازم است بتواند بین ادارات موجود درشهرستان هماهنگی های لازم را به عمل آورد تا با وحدت رویّه و با سهولت و سرعت هرچه بیشتر بتوان به اهداف مورد نظر رسید.البته این امرخود،مستلزم شناخت کافی مدیر از تمامی ادارات واطّلاع داشتن کامل،ازعملکرد ادارات یک شهرستان است.

8- کنترل و مراقبت:نظارت در سایه ی داشتن نگرش عمیق وآگاهی کامل نسبت به سازمان ،بدست می آید. یک فرماندارخوب باید به موقع ببیندآن چه را باید دید و بیندیشد به آن چه که ضرورت اندیشیدن دارد.مدیر خوب کسی است که بتواند هنرمندانه ناظر خوبی بر عملکرد سازمان خود یا ادارات دیگرباشد.  

9- خلاقیّت و سازندگی: در جهت بهبود اوضاع موجود، بهینه سازی وبهره وری هرچه بیشتر،مدیر بایستی به اعضای سازمان خود فرصت دهی،کند تا خلاقیّت ها و ایده های نو،به نحو احسن در زمانی معیّن بروز یابدومدیر توانا آن طرح ها وابتکارات را در مدیریت خویش بکارگیرد.

10- رعایت اصل تشویق و تنبیه: طبیعتاً هر انسانی از تشویق بجا و بموقع خوشحال و امیدوارمی شود پس لازم است مدیر آگاه در درزمان مناسب ،بدون از دست دادن فرصت ،به طُرق مختلف،زیردستان خود را درمقابل ارائه ی ابتکارات وخلاقیّت های بدیع،مورد تشویق وعنایت قرار دهد و با متخلّفین با قاطعیّت،وفق ضوابط اداری عمل کند.

11- انتقاد وانتقادپذیری: برای اصلاح معایب ونابسامانی های موجود،لازم است مدیرازانتقاداتِ سازنده ی منتقدین کمک بگیرد ومدیر همواره براین باور باشد که انتقادکنندگان،چشمان بیداروآگاه جامعه هستند.

12- آینده نگری:یک فرماندار خوب کسی است که با توجّه به شرایط موجود درمنطقه،بتواند با داشتن بینش عمیق،به تجزیه و تحلیل مسائل جاری بپردازد و مهم تر این که پیوسته،چشم اندازی از آینده ی منطقه ازهرنظردر مقابل داشته باشدوبا ترسیم خطّ و مشی های کاربردی،درپیشرفت آینده ی شهرستان بکوشد.

     البته مدیران توانمند لازم است مشخّصه های دیگری ازقبیل؛ ایمان دینی و مذهبی،شجاعت ودلیری،روحیّه ی تعامل وسازش متعادل، سلامت جسمانی،آراسته بودن،مقبولیّت عام،خطیب وسخنور،سعه ی صدر،صبروصبوری،غمخوار،مسؤولیت پذیر،پیگیر،درک وشناخت مشکلات،خُلق وخوی اسلامی،درک قابلیّت های موجود درمنطقه،شناخت معتمدین ومتموّلین منطقه،هدایت گری بانک ها و مؤسسّات مالی،علاقه به یافتن استعداد های برترو... داشته باشند.در پایان موفقیّت و سربلندی تمامی مدیران اجرایی وستادی شهرمان را ازخداوند منّان خواهانم.ومن الله توفیق

والسّلام

غلامرضا هاتفی اردکانی کارشناس ارشد زبان و ادبیّات فارسی